Eindelijk duidelijkheid?
Jarenlang was het voor veel ZZP'ers en opdrachtgevers onduidelijk waar precies de grens ligt tussen zelfstandig ondernemerschap en werknemerschap. Ben je echt zelfstandig ondernemer, of kan achteraf worden geoordeeld dat je eigenlijk werknemer bent? Die onzekerheid heeft het zelfstandig ondernemerschap de afgelopen jaren bepaald niet makkelijker gemaakt. Met de Zelfstandigenwet wil het kabinet daar verandering in brengen.
Het uitgangspunt is helder: zelfstandig ondernemerschap hoort bij de Nederlandse arbeidsmarkt en moet ook daadwerkelijk mogelijk blijven. Wie bewust kiest voor het ondernemerschap, moet ook de ruimte krijgen om daadwerkelijk als ondernemer te werken.
Het wetsvoorstel werkt met twee toetsen: de zelfstandigentoets, die kijkt naar jou als ondernemer, en de werkrelatietoets, die kijkt naar de manier waarop je binnen een opdracht werkt. Eind september 2026 gaat het wetsvoorstel voor uitvoeringstoetsen de deur uit, gevolgd door een tweede internetconsultatie. Het kabinet streeft naar behandeling door de Tweede en Eerste Kamer in 2027, met 1 januari 2028 als beoogde ingangsdatum. Dat zijn streefdata. De inhoud van het wetsvoorstel kan tijdens het verdere traject nog veranderen.
Voor opdrachtgevers is die duidelijkheid net zo belangrijk als voor ZZP'ers. Niemand zit te wachten op een situatie waarin je vandaag een opdracht aangaat en pas veel later discussie krijgt over de vraag of je dat eigenlijk wel als zelfstandige had mogen doen. Meer duidelijkheid kan daardoor ook meer vertrouwen geven. En vertrouwen is belangrijk als je mensen wilt laten ondernemen.
Ondernemen moet weer gewoon kunnen
Een zelfstandige kiest er niet voor niets voor om ondernemer te worden. Vrijheid, zelf opdrachten kiezen, zelf bepalen hoe je werkt, een bedrijf opbouwen, investeren, geld verdienen en uiteindelijk zelf de gevolgen dragen van de keuzes die je maakt. Dat is ondernemerschap.
Natuurlijk mag de overheid duidelijke grenzen stellen waar dat nodig is. Schijnzelfstandigheid moet worden aangepakt. Maar het omgekeerde is net zo belangrijk: iemand die aantoonbaar zelfstandig ondernemer is, moet die ruimte ook daadwerkelijk krijgen.
Niet iedereen die zelfstandig werkt is automatisch ondernemer. Maar wie wél ondernemer is, moet niet voortdurend hoeven vrezen dat achteraf wordt bepaald dat hij het eigenlijk niet is.
De Zelfstandigenwet kan daarin een belangrijke stap zijn. Niet omdat ondernemen daarmee ineens zonder risico wordt, maar omdat vooraf duidelijker wordt welke spelregels gelden.
En dan gebeurt er misschien iets heel simpels
Wanneer de onzekerheid afneemt, durven misschien ook weer meer mensen de stap naar zelfstandig ondernemerschap te zetten. Niet omdat ondernemen ineens veilig wordt, maar juist omdat duidelijker wordt welke regels gelden en waar je als ondernemer aan toe bent.
En als mensen weer gaan ondernemen, gebeurt er meer. Ze gaan investeren. Ze bouwen omzet op. Ze creëren vermogen. Ze maken plannen voor de toekomst.
En dan komt vanzelf een volgende vraag.
Wat je opbouwt, wil je ook beschermen.
Wat gebeurt er als je inkomen wegvalt?
Een ondernemer denkt vaak eerst aan omzet, dan aan kosten, dan aan belasting en pas daarna aan risico's. Dat is begrijpelijk. Zolang alles goed gaat, voelt arbeidsongeschiktheid als iets voor later.
Maar vrijwel alles wat je als ondernemer opbouwt, begint bij één ding: je vermogen om inkomen te verdienen.
Dat inkomen betaalt niet alleen je dagelijkse leven. Het maakt het mogelijk om te investeren, vermogen op te bouwen, een hypotheek te betalen, voor je gezin te zorgen en plannen voor de toekomst te maken.
Als dat inkomen door een ongeval, ziekte of een andere oorzaak plotseling wegvalt, raakt dat daarom veel meer dan alleen je maandelijkse inkomsten.
Dan wordt zichtbaar dat ondernemen niet alleen gaat over geld verdienen. Het gaat ook over nadenken over wat er financieel gebeurt wanneer dat inkomen ineens wegvalt.
Daar hoort ook nadenken bij over arbeidsongeschiktheid. Niet omdat ieder risico volledig moet worden afgedekt. En ook niet omdat iedere ondernemer automatisch een AOV nodig heeft. Maar omdat je bewust moet weten wat er financieel gebeurt als je inkomen tijdelijk of langdurig wegvalt.
Dat is wat mij betreft een logisch onderdeel van goed ondernemerschap.
Ruimte om te ondernemen vraagt ook om vooruitkijken
De Zelfstandigenwet kan duidelijkheid brengen voor bestaande ZZP'ers. Maar misschien nog belangrijker: het kan het vertrouwen vergroten bij mensen die zelfstandig ondernemer willen worden.
Meer duidelijkheid over of je ondernemer bent geeft ruimte om te ondernemen. Meer ruimte geeft mogelijkheden om te investeren en vermogen op te bouwen. En wie iets opbouwt, doet er verstandig aan ook na te denken over wat er gebeurt wanneer het inkomen waarop alles is gebaseerd ineens wegvalt.
Dat maakt ondernemen niet risicoloos. Het zorgt er wel voor dat je bewust nadenkt over de risico's die bij ondernemerschap horen.
Want ondernemen mét risico is iets anders dan onnodig onbeschermd ondernemen.
Misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste winst die we uit meer duidelijkheid kunnen halen: niet dat ondernemen zonder risico wordt, maar dat mensen weer de ruimte krijgen om bewust ondernemer te zijn en zelf keuzes te maken over hun toekomst.
Let op: nog geen definitieve wet
De Zelfstandigenwet is nog niet aangenomen. Het kabinet streeft naar 1 januari 2028 als ingangsdatum, maar dat is een streefdatum. Tot de wet daadwerkelijk in werking treedt, gelden de bestaande regels.