In het kort
Zodra je uit loondienst gaat, eindigt je verplichte verzekering voor de Ziektewet en de WIA zodra ook je verplichte werknemersverzekering eindigt.
Je kunt deze verzekering onder voorwaarden vrijwillig voortzetten bij het UWV. In de normale situatie moet je je binnen 13 weken na het einde van je verplichte verzekering aanmelden. Wacht dus niet te lang.
Een belangrijke voorwaarde is dat je in het jaar voordat je als zelfstandige begint verplicht verzekerd bent geweest, met een onderbreking van maximaal 60 dagen. Voor andere situaties gelden aanvullende voorwaarden.
Start je vanuit een WW-uitkering met de startersregeling van het UWV? Dan blijf je tijdens de startperiode automatisch verzekerd voor ziekte en arbeidsongeschiktheid.
Wat gebeurt er met mijn Ziektewet- en WIA-verzekering als ik uit loondienst ga?
Als werknemer ben je automatisch en verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen, waaronder de Ziektewet en de WIA.
Zodra je dienstverband stopt en daarmee je verplichte verzekering eindigt, verandert dat. Vanaf dat moment ben je als zelfstandige niet automatisch verzekerd tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid.
Dat verschil wordt door starters vaak onderschat.
In loondienst is er bij ziekte een werkgever die het loon moet doorbetalen. Als zelfstandige is er geen werkgever die dat voor je opvangt.
Kan ik die verzekering voortzetten?
Ja. Onder voorwaarden kun je de verzekering vrijwillig voortzetten bij het UWV.
Je kunt daarbij een vrijwillige Ziektewetverzekering en een vrijwillige WIA-verzekering afsluiten. Daarmee creëer je als zelfstandige een vorm van inkomensbescherming die aansluit bij het werknemersstelsel waar je eerder onder viel.
Het is wel belangrijk om te beseffen dat een vrijwillige UWV-verzekering niet hetzelfde is als een particuliere AOV. De uitgangspunten, voorwaarden en mogelijkheden voor maatwerk verschillen behoorlijk.
Binnen welke termijn moet ik me aanmelden?
In de normale situatie moet je je binnen 13 weken na het einde van je verplichte verzekering aanmelden voor de vrijwillige verzekering.
Dat kan bijvoorbeeld spelen wanneer je vanuit loondienst als zelfstandige begint.
De vrijwillige verzekering kan vervolgens aansluiten op het moment waarop je verplichte verzekering eindigt, mits je aan de voorwaarden voldoet.
Die termijn van 13 weken is belangrijk. Wie te lang wacht, kan de mogelijkheid om vrijwillig bij het UWV verzekerd te worden verliezen.
Daarom is het verstandig om al vóór je vertrek uit loondienst te onderzoeken welke mogelijkheden je hebt.
Aan welke voorwaarden moet ik voldoen?
Voor de normale overstap van loondienst naar zelfstandig ondernemerschap geldt onder meer dat je in het jaar direct voorafgaand aan je start als zelfstandige verplicht verzekerd moet zijn geweest tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid.
Een onderbreking van maximaal 60 dagen kan daarbij onder voorwaarden worden toegestaan.
Er bestaan daarnaast verschillende andere situaties en voorwaarden voor vrijwillige verzekering. Denk bijvoorbeeld aan iemand die gedeeltelijk in loondienst blijft of iemand die vanuit een uitkering start.
De exacte situatie is daarom belangrijk.
Ik start vanuit een WW-uitkering. Verandert dat iets?
Ja.
Als je vanuit de WW start en gebruikmaakt van de startersregeling van het UWV, blijf je tijdens die startperiode automatisch verzekerd voor ziekte en arbeidsongeschiktheid.
Je hoeft voor die periode dus niet daarnaast een vrijwillige verzekering af te sluiten om verzekerd te blijven.
De startperiode duurt maximaal zes maanden. Tijdens deze periode wordt je WW-uitkering met 29% verlaagd. Daar staat tegenover dat je tijdens de startperiode niet hoeft te solliciteren en je volledig op je onderneming kunt richten.
De startperiode is juist bedoeld om te onderzoeken of het ondernemerschap bij je past.
En dat betekent niet dat je aan het begin al definitief hoeft te weten in welke vorm je uiteindelijk verdergaat.
Na de startperiode kun je bijvoorbeeld besluiten om als zzp'er verder te gaan. Maar je kunt ook besluiten om je onderneming in een BV voort te zetten en DGA te worden.
Dat is een belangrijke keuze, omdat daarmee ook je positie voor de werknemersverzekeringen verandert.
Kan ik na de startersperiode DGA worden?
Ja.
De startersperiode vanuit de WW is bedoeld om te onderzoeken of je als zelfstandige verder wilt. Dat betekent niet dat je na afloop verplicht als eenmanszaak of zzp'er moet doorgaan.
Je kunt na de startperiode verschillende keuzes maken voor de verdere inrichting van je onderneming. Een daarvan is doorgaan als zelfstandige. Een andere mogelijkheid is om de onderneming in een BV voort te zetten en zelf DGA te worden.
De keuze voor een BV/DGA heeft vervolgens wel gevolgen voor je verzekeringspositie.
Daarom moet je op dat moment opnieuw bekijken hoe je je inkomen tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid wilt beschermen.
Is er een medische keuring bij de vrijwillige UWV-verzekering?
Nee.
Bij de vrijwillige verzekering van het UWV vindt geen medische selectie plaats.
Dat is een belangrijk verschil met een particuliere AOV. Bij een particuliere verzekeraar kan je gezondheid invloed hebben op de acceptatie en de voorwaarden. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van een uitsluiting, een premieopslag of in sommige gevallen een afwijzing.
Bij UWV speelt je medische historie bij de acceptatie van de vrijwillige verzekering geen rol op dezelfde manier als bij een particuliere verzekeraar.
Dat maakt de UWV-route vooral interessant voor mensen die vanwege hun gezondheid mogelijk moeilijker particulier verzekerbaar zijn.
Maar ook hier geldt: je moet wel aan de overige voorwaarden voor vrijwillige verzekering voldoen en je moet je tijdig aanmelden.
Hoe lang keert de verzekering uit als ik ziek word?
De vrijwillige Ziektewetverzekering kan bij ziekte maximaal 104 weken uitkeren.
Blijf je daarna arbeidsongeschikt, dan kan de vrijwillige WIA-verzekering een vervolg bieden, als je daarvoor verzekerd bent en aan de voorwaarden voor een WIA-uitkering voldoet.
Het is daarom belangrijk om Ziektewet en WIA niet als één verzekering te zien.
De Ziektewet is vooral gericht op de eerste periode van ziekte. De WIA is bedoeld voor de situatie waarin sprake is van langdurige arbeidsongeschiktheid.
Wat als ik DGA word van mijn eigen BV?
Als DGA van je eigen BV ligt de situatie anders.
Een DGA is onder de daarvoor geldende voorwaarden niet verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen.
Dat betekent echter niet dat je bij ziekte zonder inkomensbescherming zit.
De BV heeft bij ziekte in beginsel een verplichting om het loon van de DGA door te betalen. Daardoor is een vrijwillige Ziektewetverzekering voor de meeste DGA's niet nodig.
Een vrijwillige WIA-verzekering bij het UWV kan voor een DGA nog wel relevant zijn voor de periode na de loondoorbetaling.
Daarbij is het verstandig om niet alleen naar de BV en de wettelijke verplichtingen te kijken, maar vooral naar de vraag hoeveel inkomen je persoonlijk nodig hebt als je langdurig niet meer kunt werken.
In de praktijk kiezen veel DGA's daarom voor een particuliere AOV, juist omdat daarmee meer maatwerk mogelijk is in de hoogte van het verzekerde inkomen, de wachttijd en de dekking.
Is de vrijwillige UWV-verzekering dan sowieso de beste keuze?
Niet per se.
De vrijwillige verzekering van het UWV heeft duidelijke voordelen. Je wordt niet medisch geselecteerd en kunt onder voorwaarden aansluiten op je eerdere werknemersverzekering.
Maar daar staat tegenover dat de mogelijkheden voor maatwerk beperkter zijn.
Vraag daarom naast de vrijwillige UWV-verzekering altijd ook naar de mogelijkheden van een particuliere AOV.
Ben je goed gezond en goed verzekerbaar, dan kan een particuliere AOV een interessante combinatie bieden van een ruimere dekking en een aantrekkelijke premie.
Of een particuliere AOV daadwerkelijk voordeliger is, hangt af van je leeftijd, beroep, verzekerd bedrag, wachttijd, eindleeftijd, gekozen voorwaarden en medische acceptatie.
Ben je ouder, heb je medische klachten of oefen je een zwaar beroep uit, dan kan de UWV-route juist aantrekkelijk zijn of een belangrijke mogelijkheid bieden wanneer een particuliere verzekering moeilijker verkrijgbaar is.
De echte afweging: UWV of particulier
Beide oplossingen zijn bedoeld om het risico van inkomensverlies door ziekte en arbeidsongeschiktheid op te vangen, maar ze doen dat vanuit een heel ander uitgangspunt.
Bij het UWV is het ontbreken van medische selectie een belangrijk voordeel. Wie aan de voorwaarden voldoet en zich op tijd aanmeldt, hoeft niet eerst door een medische acceptatie bij een verzekeraar.
Bij een particuliere verzekeraar staat juist maatwerk centraal. Je kunt de verzekering veel meer afstemmen op je eigen inkomen, beroep en financiële situatie.
Vrijwillige verzekering UWV
- Geen medische selectie
- Aanmelden moet binnen de daarvoor geldende termijn, in de normale overstapsituatie binnen 13 weken
- De voorwaarden en uitkeringssystematiek zijn grotendeels bepaald
- Minder mogelijkheden voor maatwerk
- Kan juist interessant zijn bij gezondheidsklachten of een verhoogd beroepsrisico
- Kan een belangrijk vangnet zijn wanneer particuliere acceptatie lastig is
Particuliere AOV
- Medische en beroepsmatige acceptatie
- Geen algemene 13-wekenaanmeldtermijn zoals bij de vrijwillige UWV-verzekering
- Verzekerd bedrag, wachttijd en eindleeftijd zijn veelal zelf te kiezen
- Meer mogelijkheden voor maatwerk
- Bij een goede gezondheid kan een aantrekkelijke premie en ruime dekking mogelijk zijn
- Gezondheidsklachten kunnen leiden tot een uitsluiting, premieopslag of afwijzing
Vergelijk altijd, ook als je voor het UWV kiest
Ook wanneer de vrijwillige verzekering bij het UWV voor jou een logische keuze lijkt, blijft het verstandig om de particuliere mogelijkheden te laten beoordelen.
Zo weet je wat er daadwerkelijk beschikbaar is.
Je voorkomt daarmee dat je automatisch voor het UWV kiest omdat dat de eerste mogelijkheid is die je tegenkomt, terwijl een particuliere AOV misschien beter aansluit bij je inkomen en wensen.
Andersom geldt hetzelfde: wanneer een particuliere AOV vanwege je gezondheid of beroep minder goed haalbaar is, kan de vrijwillige verzekering bij het UWV juist een zeer waardevol alternatief zijn.
De beste keuze begint daarom niet met de vraag: "UWV of AOV?"
De beste keuze begint met de vraag:
Wat gebeurt er met mijn inkomen als ik morgen ziek word en hoe wil ik dat risico opvangen?
De tijdlijn op een rij
- Laatste werkdag in loondienst
Je verplichte verzekering als werknemer eindigt zodra ook je verplichte verzekering voor de werknemersverzekeringen eindigt. - Start vanuit WW
Wie vanuit de WW gebruikmaakt van de startersregeling van het UWV, kan maximaal zes maanden als zelfstandige onderzoeken of het ondernemerschap past. Tijdens deze startperiode blijf je voor ziekte en arbeidsongeschiktheid verzekerd. - Binnen 13 weken
In de normale overstapsituatie is dit de termijn waarbinnen je vrijwillige verzekering bij het UWV moet aanvragen.
Gebruik deze periode ook om de particuliere mogelijkheden te onderzoeken. Zo kun je beide opties vergelijken voordat de UWV-termijn afloopt. - Na de startperiode
Je kunt als zelfstandige doorgaan, maar je kunt ook besluiten je onderneming voort te zetten via een BV en DGA te worden.
Vanaf dat moment moet je je verzekeringspositie opnieuw beoordelen. - Bij ziekte als zzp'er
De vrijwillige Ziektewetverzekering kan maximaal 104 weken uitkeren. Daarna kan, wanneer je daarvoor verzekerd bent en aan de voorwaarden voldoet, de vrijwillige WIA-verzekering een vervolg bieden. - Bij ziekte als DGA
De BV heeft in beginsel een verplichting tot loondoorbetaling. De verzekeringssituatie is daardoor anders dan die van een gewone zelfstandige.
Aparte positie: de DGA
Ga je niet als zzp'er, maar als DGA van je eigen BV aan de slag? Dan ligt de situatie anders.
Een DGA is onder de daarvoor geldende voorwaarden niet verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen. De BV heeft bij ziekte in beginsel een verplichting tot loondoorbetaling.
Daardoor is een vrijwillige Ziektewetverzekering voor de meeste DGA's niet nodig.
Een vrijwillige WIA-verzekering bij het UWV kan nog wel relevant zijn voor de periode na de loondoorbetaling door de BV.
In de praktijk kiezen veel DGA's uiteindelijk voor een particuliere AOV, juist omdat daarmee meer maatwerk mogelijk is op het moment dat de financiële buffer van de BV onvoldoende wordt om het gewenste persoonlijke inkomen te beschermen.
En de verplichte AOV die eraan komt?
Er ligt inmiddels een wetsvoorstel voor een verplichte basisverzekering voor arbeidsongeschiktheid van zelfstandigen: de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, de BAZ.
Het wetsvoorstel is in maart 2026 bij de Tweede Kamer ingediend, maar is op dit moment nog geen wet. Wanneer de regeling daadwerkelijk ingaat, staat daarom nog niet vast.
Het huidige voorstel is gericht op een publieke basisverzekering voor bepaalde zelfstandigen. De huidige plannen voorzien onder meer in een wachttijd van twee jaar en een uitkering die is gemaximeerd op het niveau van het minimumloon.
DGA's vallen volgens het huidige wetsvoorstel buiten deze verplichte basisverzekering.
Belangrijk is dat de uiteindelijke wet en de voorwaarden nog kunnen veranderen zolang de parlementaire behandeling niet is afgerond.
Totdat de nieuwe wet daadwerkelijk in werking treedt, verandert er voor de situatie die in dit artikel wordt beschreven niets.
Voor iemand die nu vanuit loondienst of WW als zelfstandige begint, blijft het daarom belangrijk om de huidige mogelijkheden voor inkomensbescherming goed te bekijken.
Wie dit op tijd onderzoekt, houdt de meeste opties open
De eerste weken en maanden na het verlaten van loondienst zijn vaak hectisch.
Er moet een inschrijving bij de Kamer van Koophandel komen, een boekhouding worden ingericht, de eerste opdrachten moeten worden binnengehaald en misschien moet er een nieuwe zakelijke rekening worden geopend.
De verzekering tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid schuift daardoor gemakkelijk naar de achtergrond.
Dat kan een dure vergissing zijn.
Voor de vrijwillige UWV-verzekering geldt in de normale overstapsituatie een belangrijke termijn van 13 weken.
En wie vanuit de WW gebruikmaakt van de startersregeling, heeft maximaal zes maanden de tijd om te onderzoeken of het ondernemerschap bij hem of haar past.
Juist die periode kan worden gebruikt om niet alleen de onderneming te testen, maar ook goed na te denken over de rechtsvorm en de inkomensbescherming die daarna nodig is.
Wat ik in de praktijk zie
Startende zelfstandigen onderschatten vaak hoe snel de eerste maanden voorbijgaan.
Er komt veel op je af: een KvK-inschrijving, een boekhouding, de eerste opdrachten en alles wat nodig is om een onderneming op te bouwen.
De verzekering tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid belandt daardoor gemakkelijk onderaan de lijst.
De tweede fout die ik regelmatig tegenkom, is dat mensen kiezen voor de UWV-verzekering "omdat dat de veilige route lijkt", zonder ooit een particuliere offerte of vergelijking te hebben laten maken.
Dat kan jammer zijn.
Voor iemand die gezond is en een normaal verzekerbaar beroep uitoefent, kan een particuliere AOV mogelijkheden bieden voor een ruimere en beter passende dekking, soms tegen een aantrekkelijke premie.
Voor iemand met gezondheidsklachten, een hogere leeftijd of een zwaar beroepsrisico kan de vrijwillige UWV-verzekering juist een belangrijke oplossing zijn.
Daarom is mijn advies simpel:
Vergelijk voordat je kiest.
Want de vraag is niet alleen of je verzekerd bent.
De echte vraag is:
Is je inkomen goed genoeg verzekerd wanneer je door ziekte of een ongeval niet meer kunt werken?